Reizen // Máxima in Buenos Aires
Argentijnen zijn trots op ‘hun’ Máxima // Roddelbladen publiceren al weken allerlei (onzin)verhalen over hoe ze in de hoofdstad opgroeide // Zo maak je door Buenos Aires de waarheidsgetrouwe Máxima-tour
Buenos Aires op zijn Zorreguietas
Gepubliceerd in NRC Next op vrijdag 26 april [maxima route]
Steeds minder vrouwelijke toeristen gaan naar india. reis- journalist iris Hannema weet wel waarom en geeft haar do’s en don’ts voor vrouwelijke reizigers.
India, het land van meditatie en wierook, is de laatste tijd zeer negatief in het nieuws. Vorige week werd er nog een Britse toeriste vermoord, maar ook de groepsverkrachtingszaken en ander vrouwenleed zijn all over the media. Het gebeurde altijd al, maar bij ons is het nu ook voorpagina- nieuws. In de eerste drie maanden van dit jaar daalde het aantal toeristen in India met 25 procent en het aantal vrouwelijke toeristen met maar liefst 35 procent. Ik snap het helemaal. India was voor mij – een rondtrekkend reis- journalist – een ware hel. En dat kwam niet
door de hitte, het gebrek aan luxe, de viezig- heid, de constante diarree, de koeienvlaaien op straat, de hallucinaties van de malariapillen. Nee, het waren de Indiase mannen. Zij waren een heuse nachtmerrie en dat terwijl ik na een backpackreis door het Midden-Oosten dacht dat het niet veel erger zou kunnen worden. Het gestaar van de mannen was onverdraaglijk; ze grepen naar al je lichaamsdelen als ze maar even de kans kregen. Iets wat de streng gelovige moslims in Pakistan in elk geval niet durfden te doen. Ik backpackte low budget door India en reisde met de trein van noord (Amritsar) naar zuid (Kerala). Mijn eerste dikke vette don’t voor alleenreizende vrouwen: de goedkoopste coupé. Nooit doen! De Indiase treinen zijn overvol en dan bedoel ik niet dat de mensen in het gangpad moeten staan. Ze liggen zelfs in de bagagerekken. Ieder stukje grond wordt
ingenomen door een lichaam, en vrouwen en mannen zitten op elkaar gepakt. Zo kunnen handen dus onopgemerkt overal bij, zonder dat jij als vrouw kunt weglopen. Bij het in- en uitstappen werd ik al regelmatig bij mijn billen en borsten gegrepen. Of recht in mijn kruis. Daar voelde ik me iedere keer zó smerig en ongelukkig bij, dat ik India met de dag een beetje meer ging haten. En dat irritante staren, vreselijk, het voelt als aanranding. In bussen en treinen, urenlang, terwijl die mannen opzichtig in hun piemel zitten te kneden. Oplossing: reis met dezelfde trein, maar eerste klas. Die coupés hebben redelijke wc’s, airconditioning en zitbanken tegenover elkaar à la de NS, waar rijkere Indiërs hun krantje zitten te lezen.
Ook voor hostels en hotels geldt: kies nooit lukraak de goedkoopste, maar boek een normale kamer met een werkend slot op de deur. Een goed forum is Lonely Planet’s Thorn Tree, maar er zijn er talloze met ervaringsverhalen. Wat ik zelf altijd wil weten: Voelden vrouwen zich er veilig, slapen er veel buitenlandse back- packers, zijn de slaapzalen gescheiden of slapen vrouwen en mannen gemengd, is de lokale bevolking er wel of niet welkom, is er 24/7 een receptionist? Spaar liever wat langer voor een reis, dan jezelf onnodig in gevaar te brengen. Het is mij eens overkomen dat ik door het oog van de naald kroop. Ik had een heel goedkope kamer gehuurd in een hotelletje, waar de mieren in legers over het vunzige laken liepen. Zoals ik al schreef, ik ging voor low budget en at zelfs kruidige curryschotels uit een bananen- blad op straat: regelrechte darmklisma’s. Goed, ’s nachts klopte er iemand op mijn hoteldeur. Met mijn slaperige hoofd opende ik zonder na te denken de deur. Twee mannen die vroegen of ze binnen mochten komen. Ik zei natuurlijk nee, waarop zij in een lokaal dialect met elkaar aan het discussiëren sloegen. Tot één van de twee verontwaardigd in het Engels
riep: ‘But you’re a prostitute!’ In de verwarring die er toen ontstond, kon ik nog net snel de deur dichtdoen en het krakkemikkige slot erop schuiven. De hele nacht heb ik geen oog dichtgedaan. Ik voelde me heel bang en ook kwetsbaar; want dit had mis kunnen gaan. Een paar weken geleden stond er een bericht in de krant over een dertigjarige Engelse toeriste die in de stad Agra (waar de Taj Mahal staat) uit een hotelraam was gesprongen om te ontsnappen aan de hoteleigenaar die haar wilde verkrachten. Ze liep daarbij hoofdletsel en breuken aan beide benen op.
De New Yorkse Alison Barker leerde ik kennen in Beiroet, de hoofdstad van Libanon. Zij reisde een jaar lang in haar eentje de wereld over en droeg een nep-trouwring. “Dat werkte echt uitstekend. Mannen vragen wel steeds: Waar is je man dan? Hoe kan die jou nou alleen laten
reizen? Dan zeg ik: Even boodschappen doen. Dan zijn ze snel weg hoor.” Emma Fischer, een Australische surfster in Goa, India, gaf mij ook goed advies: Ga in een taxi nooit voorin naast de chauffeur zitten. Stap niet in als hij spullen of passagiers op de achterbank heeft, maar wacht op de volgende. Emma: “Onderweg naar Kashmir vond een besnorde taxichauffeur het nodig om steeds mijn veiligheidsriem te controleren en tegelijkertijd aan mijn borsten te zitten, zo vreselijk.” Een andere wijze reis raad hoorde ik ooit in een hostel in het Egypti- sche Dahab, van de Amersfoortse Yara Röst: “Ik vertelde in Egypte dat ik er was om aan een bokskampioenschap mee te doen. Dát werkte, de mannen dropen meteen af, haha.” Nog een tip uit mijn eigen koker, die overigens wereld- wijd geldt: Wees niet té aardig tegen mannen. Wij Nederlanders zijn nu eenmaal spontaan en immer vriendelijk. Gelukkig zijn wij daar in het buitenland ook om geliefd, maar dat kan door buitenlandse mannen verkeerd worden uitgelegd en rare ideeën in de hoofden planten. Om problemen te voorkomen: blijf beleefd, maar gereserveerd. En de laatste: Kies je kleding altijd zorgvuldig uit, met respect voor de gedragscodes van het land. Ga niet met korte shorts en strakke shirtjes met spaghettibandjes de straat op. Zeker niet in India, maar ook niet in vele andere plekken in de wereld waar dit not done is. Zelf kleed ik me graag zoals de lokale vrouwen dat doen. Ik heb al de gekste en vooral lelijkste outfits aangehad. Maar echt, een hoofddoekje over je westerse lokken kan al wonderen doen. Dit verhaal stond in week 17 gepubliceerd in weekblad Grazia. GRAZIA PDF INDIA
Loeiende Argentijnen
Ik verblijf momenteel in Buenos Aires, Argentinië, en zelfs in de Argentijnse krant La Nacion verscheen er een berichtje over het ‘gehate koningslied’. Ik heb de afgelopen dagen het lied zitten vertalen voor kennissen en mij diep zitten schamen, vooral toen de rap in werd gezet en de Argentijnen begonnen te loeien van het lachen. Dat de componist doodsbedreigingen ontving werd zonder verbazing begrepen.
Blikkerige pleurisherrie
Ondertussen welde buiten op straat een ongelofelijke herrie op, blikkerige pleurisherrie. Vanaf het balkon keek ik naar een stoet vol woedende mensen met potten, pannen en ander zwaar keukengerei in de hand, waar ze rammend met pollepels op ramde. Een protest. De zoveelste sinds ik hier in Buenos Aires ben. Het is: of vóór de Argentijnse president Cristina Fernandez de Kirchner of tégen. Deze pannenmeppers waren tégen.
De televisie zond uit vanaf zeventien verschillende steden, waar de straten zich met pannenmeppers vulden. Ik duwde de balkondeur weer dicht, want ook de omringende buren hebben hun keukengerei nu ter hand genomen.
Ik wens je dood
Ik volgde het nieuws verder op tv. Allemaal heel boze mensen door heel Argentinië, rood aangelopen van woede, scheldend op de president, allemaal live uitgezonden. Maar wát de menigte allemaal durfde te zeggen tegen de reporters op locatie en wát er allemaal geschreven stond op de pamfletten, té erg. Dit is alles aan het adres van president Cristina Kirchner, die ondertussen rustig verder Twitterde over een heel ander onderwerp en deed alsof honderdduizenden mensen niet op dat moment haar de dood in wenste.
‘Jammer dat je man stierf‘
Een kleine selectie van wat er gezegd werd op de landelijke tv, heb ik verzameld, imagine: dit is RTL Nieuws en je ouders, kinderen, vrienden en baas zitten mogelijk ook te kijken en jij praat over de koningin. Daar gaat ie: ‘Hoer, dochter van een hoer, de hoer die je op de wereld gezet heeft, je zou bij je dode man moeten zijn en niet hier, je verdient het niet te leven, dictator, je bent erger dan Videla, kutwijf, oude hoer die je bent, foute slet, paard, ga dood!, in en in slecht mens, je bent een grotere hoer dan je moeder, jammer dat je man stierf en niet jij, de kut van je moeder, leugenaar, met je uitgerekte kut, stop whatever in je kont, zielig wijf, ik haat je met heel mijn ziel, zwarte ik haat je. Ze zeiden het allemaal hardop, of schreven het op borden en liepen er vervolgens trots mee rond.
Durf je gezicht te laten zien
Zou het president Cristina Kirchner pijn doen? Zou zij voelen wat John Ewbank voelde de afgelopen dagen? Of doet het haar helemaal niets? Aftreden vanwege alle haat zit er in ieder geval niet in. Ik werd echt onpasselijk van al die haat. Maar voor wat het waard is: mensen durven hun gezicht erbij te vertonen. Is het domheid, overmoed, schaamteloosheid, ongefilterde emotie of eerlijkheid? Ik heb de waarheid niet in pacht, maar ik vind het in ieder geval een héél piepklein beetje minder erg dan dat zielige, anonieme gescheld via internet.
Maar waarom?
De passagier was ene meneer Kohen die er achter was gekomen dat zijn vlucht over een Joodse begraafplaats ging. Volgens de Joodse religie mogen families met de naam Kohen (of Cohen, wat priester betekent) strikt genomen niet in de buurt van een begraafplaats komen (laat staan begraven). Deze Kohen vond dat zelfs vanuit het luchtruim boven een begraafplaats vliegen (bedankt Google Maps) absoluut onrein was. Een enorme plastic zak, geheel afgesloten, zou hem voldoende beschermen tegen het onheil. Overigens zou dit alleen de paar minuten zijn geweest dat het vliegtuig boven de begraafplaats vloog.
Boze Israëli’s
Op Facebook zag ik de bizarre foto van de man in zijn plastic zak in het vliegtuig, via een Israëlische vriendin. Onder de foto was een felle discussie te lezen tussen Israëli’s. De één vond het belachelijk en schaamde zich voor zijn landgenoten, de ander vond het belachelijk dat hij het belachelijk vond. Kortom, zelfs híerover zijn de Israeli’s het niet met elkaar eens. ‘Wie ben jij om te oordelen?’, schreef een meisje. ‘Een man zonder zak over mijn hoofd,’ schreef een jongen terug. Ik vind het vooral zielig voor iemand die zijn leven zo inperkt, zo strikt moet leven om gelukkig te kunnen zijn. Natuurlijk, iedereen moet zelf weten wat hij doet, waarin hij gelooft, maar op deze manier wordt religie idioot en dat moet je niet willen.
Bedank de pannen
Zo ben ik eens bij voodoo-museum geweest in Benin, een van de meest belangrijke religies in West-Afrika. Het was er binnen snikheet én donker. Ik was er samen met een Nederlandse vriend, die toentertijd in Ghana woonde. De museumstukken waren potten en pannen achter glas en daar mochten wij stuk voor stuk ‘merci’ tegen zeggen of een kort gebedje voor doen. De gids was zo onsamenhangend, maar bloedserieus. Dus wij bleven maar aangeklede potten bedanken. Ik voelde vanuit mijn tenen een enorme lachbui opkomen, eentje die niet meer zou stoppen. Maar ik was ook een beetje huiverig: in lachen uitbarstten in een voodoo-museum? Dus bedankten wij, op advies van de gids, nog meer rieten manden en aangeklede potten en pannen. Nou, toen kwam het hoor, een skelet in de hoek: daar mochten wij wel even mee praten. De gids zette vervolgens een hoog piepstemmetje op en antwoordde als zijnde het skelet:“Ça va, mes enfants?”
HAARLEM – Reizen in haar eentje, zonder dat iemand weet waar ze precies uit- hangt. Het is wat reisjourna- list Iris Hannema (28) het liefste doet. ,,Ik voel me over- al thuis. Mijn hart ligt over-al.’’
Haar reisverhalen en -columns verschijnen in tijdschriften, kranten en op het internet. ,,Toch zie ik mezelf nog steeds niet als journalist”, zegt ze nippend aan haar zwarte koffie in een Haarlemse bar. Ze noemt zichzelf niet voor niets ’reis- meisje’. ,,Ik voel me nog steeds dat kleine meisje, dat jonge hondje, dat alles leuk vindt.’’
Hannema is even terug in Haarlem. De stad die haar enke- le jaren geleden begon te be- nauwen. ,,Ik wou reizen, vrij zijn. Weg van het moeten.’’ Haar schrijftalent werd ontdekt op een cursus van de oud- hoofdredacteur van meidentijd- schrift Yes. ,,Zij vond dat ik door moest gaan met schrijven. Toen wist ik: ik ga reisverhalen maken en verkopen. Dát is mijn sleutel naar onafhankelijkheid en vrijheid.’’
Ideeën bedenken voor verhalen gaat haar makkelijk af. Voor dagblad Metro reisde ze vijf jaar geleden een half jaar door het Midden-Oosten. De krant liep meteen warm voor haar plan om eens te onderzoeken hoe je als westerse backpackende blon- dine overleeft in landen als Libanon, Syrië, Irak, Iran, Egyp- te en Pakistan.
Op haar 23ste vertrok ze: alleen, onbezonnen en voor niets en niemand bang. ,,Ik heb altijd een soort overmoed gehad’’, zegt ze. Die onverschrokkenheid moet indruk hebben ge- maakt op de mannen die haar voortdurend belaagden in Egypte, India en Pakistan. ,,Als je in Pakistan even niet oplet, zitten ze met hun hand in je kruis.’’ Ze mepte de kerels desnoods van zich af. Achteraf beseft ze dat ze mazzel heeft gehad, dat haar toen niks is overkomen.
De Midden-Oostenreis voor Metro, maar ook haar reis naar West-Afrika voor onder meer AD en FD stonden bol van ontberingen en confrontaties met ellende, armoede, hitte en vuiligheid. ,, Natuurlijk dacht ik weleens: wat dóe ik hier in hemelsnaam. Maar op een be- paalde manier had ik het nodig, dat constante afzien. Dat is minder geworden. Vroeger wilde ik oorlogsverslaggever worden. Dat wil ik niet meer.’’
Dat je ook zonder al te heftige ontberingen mooie verhalen kunt maken bewijst ze met haar serie in tijdschrift Zin, waarin Hannema haar favoriete boeken achterna reist. Haar bezoeken aan Zuid-Amerika, waar veel van haar lievelingsboeken zich afspelen, hebben de liefde voor dat werelddeel nog verder aangewakkerd. ,,Ik hield al van Zuid-Amerika voordat ik er ooit geweest was. Puur vanwege de pen van twee op dit continent geboren schrijvers: Isabel Allen- de en Gabriel Gárcia Marquez’’, schrijft ze in de aflevering waarin ze in Chili zoekt naar de ziel van Isabel Allende. In Colombia proefde ze de sfeer die Marquez beschreef in ’Honderd jaar eenzaamheid’. ,,Ik werd hele- maal verliefd op dat land. Ik vond er alles: passie, muziek, warmte.’’
Half april vertrekt Hannema alweer, naar haar vriend in Argentinië. Daarna gaat ze naar Chili voor een verhaal over een observatiecentrum in de woestijn. ,,Ze doen er onderzoek naar het leven op Mars: de natte droom van elke astronoom. Weer eens heel wat anders.’’ Tot die tijd logeert ze bij haar ou- ders, waar ze veel tijd door- brengt op de bank, met stapels kranten. Ze ziet familie en vrienden. ,,Dat is zo fijn. Ik geniet ervan om in Nederland te zijn, omdat ik weet dat ik weer wegga.’’
In het meinummer van het tijdschrift Zin verschijnt het verslag van Hannema’s reis naar Peru, het land van schrijver Mario Vargas Llosa.
Haarlems Dagblad PDF – Iris Hannema
+ Read more…Uitzichtloos
Voordat ik op Cuba aankwam, wist ik al dat het armoedig zou zijn. Maar zó armoedig, dat had ik niet zien aankomen. Toeristen zijn verplicht met een andere munt, Peso Convertible Cuban, te betalen en niet met de nationale munt, de Peso Cubana. Dat betekent dat Cuba voor de buitenlander relatief duur is, terwijl de Cubaan arm is. Ik was op backpack-reis en sliep bij een koppel thuis dat kamers verhuurde, in een casa particular, buiten het perfecte centrum van Havanna. Het was er arm, mannen zonder shirt en werk zaten op de stoepen, de huizen brokkelden langzaam af, de hitte leek nooit door de straten te waaien. Een uitzichtloos bestaan. Maar Cubanen mogen sinds kort toch vrij reizen? Zeer zeker, maar niemand vliegt enkel op een toestemming naar Miami, je hebt er vooral geld voor nodig.
Foute keus
Miljoenen toeristen komen op jaarbasis met iPads foto’s maken van oude mannen die sigaren roken en mee te rijden in een Amerikaanse old timer. Cubanen proberen buitenlanders geld af handig te maken. Iedereen wil dus wat van je: geld, babymelk, een biertje, een zakje pinda’s, je horloge, een kusje, trouwen, een zakflesje rum. Ik vind dat ze groot gelijk hebben. Het communistische regime van de broeders Fidel eist gelijkheid. Maar heel je leven rijke toeristen gaande te moeten slaan die wél alles hebben, laat juist zien dat de wereld níet gelijk is. En dáárom vind ík dat Beyoncé en Jay-Z het communistische Cuba naïef en verkeerd gekozen hebben.
+ Read more…
Ramptoerisme
Leedvermaak zonder dat men er zich voor schaamt, en ik zeg het maar meteen: ook ik kon het niet laten in te stappen bij zo’n aasgier op wielen: Dearly Deadly Departed`s Hollywood History Tour. In drieënhalf uur langs alle smeuïge moordaanslaglocaties, sterfvilla’s en andere bloedige Hollywood-ellende binnen postcodegebied 90210. Ramptoerisme voor gevorderden.
Charles Manson
Meetingpoint is de westelijke ingang van de Farmersmarket. Een onmetelijk winkelcentrum in West-Hollywood, waar het om negen uur `s ochtends ruikt naar vis en schoonmaakmiddel. ‘Sit back, relax and rest in peace,’ brult Richard, chauffeur-gids-entertainer, die net als iedereen in LA liever zelf beroemd was geworden. Met z’n negenen zitten we met take away coffee in het busje; de airco blaast vrieskou terwijl het kwik buiten boven de dertig aangeeft. Moordlocatie nummer één is de voormalige villa van actrice Sharon Tate en regisseur Roman Polanski. Hier werd in 1969 de hoogzwangere Tate vermoord door de geflipte vrouwen van goeroe Charles Manson. Het doet onze gids zichtbaar plezier om over moord en doodslag te praten.
Heroïne-overdosis
Daarna Sunset Boulevard, nachtclub Viper Room, waar de 23-jarige acteur River Phoenix door een overdosis heroïne en coke een hartaanval kreeg en overleed. En het restaurant House of Blues, waar voormalig platenbons Phil Spector de actrice Lana Clarkson ontmoette, in wier mond hij in 2003 zijn pistool leeg zou schieten. Het Highland Gardens Hotel, waar in 1970 de aan heroïne verslaafde rockzangeres Janis Joplin zelfmoord pleegde in kamer 105. En wisten wij dat actrice Peggy Entwistle zelfmoord pleegde door van de letter H van de beroemde Hollywood-letters in The Hills te springen?
Yes! Politielinten!
Een paar minuten later belanden we bij 100 Cardwood Drive, het absolute hoogtepunt van alle tragediën. Het huis dat Michael Jackson huurde en waar hij overleed, omdat er op dat moment beslag was gelegd op Neverland. Het landhuis ligt diep verscholen achter bomen en hekken, politielinten voor de poort, bloemen en kaarten bij de brievenbus. Uit de bus-speaker klinkt: Heal the world. We stappen uit om foto’s te maken.
Kelder van Dutroux
Zitten wij nu aapjes te kijken of zijn wij zelf de apen? Zijn wij profiteurs van het leed van anderen? Kan dit nu wel of niet? Zou er op Aruba binnenkort een ‘Natalee Holloway tour’ van start gaan? Heb ik genoten van deze tour der aasgieren? Het antwoord is ja. Ik ergerde mij aan de tour omdat ik er van genoten had. Als de kelder van Dutroux in België opengesteld wordt voor publiek, ga ik dan? Ik ben bang van wel.
Armoedige bende
Ik heb met mijn backpack door Syrië gereisd en kan mij wel heel goed voorstellen dat de heethoofdige Syriërs nu met elkaar in oorlog zijn. Overal de afbeelding van president Bashar al-Assad, van autostickers, posters, postkaarten, T-shirts: zo’n fantastisch leider, én zijn broer ook, én zijn vader ook, allemaal fantastisch. Terwijl het een armoedige bende was. Ik had zelfs een ansichtkaart op zak, van Bashar al-Assad handenschuddend met Hezbollah-leider Hassan Nasrallah. Zou ik in problemen verzeild raken, dan was dat mijn ticket out: zie je wel, ik houd ook van hem. Er hing toen al zo’n duister sfeertje waarin alles mogelijk wel eens heel erg fout kon gaan.
Boze Arabieren
Deir-az-Zur, de woestijnstad die nu al lang kapot geschoten is, was al niet voorbereid op gedonder toen ik er per ongeluk verzeild raakte. De bus waarin ik zat, stopte er onderweg omdat de buschauffeur vergeten was te tanken. Alle mannen in de bus werden woest, zó kwaad. Toen viel het mij op, voor de zoveelste keer, hoe snel de Syrische mannen kwaad konden worden en hoe iedereen zich overal mee bemoeiden. Dat heel dicht bij elkaar staan, duwen, trekken, brullen en dan iedereen die aan het sussen slaat. En het gebeurde bij onzinnige kleinigheden. Uiteindelijk kwam een bevriende buschauffeur met een lege bus aanrijden: de briesende mannen achterin en ik als vrouw netjes naast de chauffeur. Even later kwamen wij in Deir-az-Zur aan.
Mijn vader heet Fred Kroket
Twee politieagenten stapten de bus in, of er buitenlanders aanwezig waren. Ik liep knalrood aan. Ja, ik. Meekomen mocht ik naar het bureau en paspoort inleveren. Het bleek een kamertje, snikheet, met twee stapelbedden erin waar nog twee van hun collega’s lagen te slapen. De dikste achter zijn bureautje, groot boek voor zijn neus. Daar vulde hij allerlei gegevens uit mijn paspoort in, in het Arabisch. Toen moest ik de namen van mijn ouders invullen. Moe en jolig van de rare situatie vulde ik bij moeder ‘Pluk Pannenkoek’ en bij vader ‘Fred Kroket’ in. Tevreden knikte hij.
CIA van Syrië
De dagen erna liep ik door het stoffige Deir-az-Zur en steeds maar doken er mannen in trainingspakken op: voor de deur van het hotelletje, bij het restaurant aan de rivier, op de markt, in de sigarettenwinkel, gewoon op straat. Ik werd er zenuwachtig van en het was overduidelijk dat zij mij in de gaten hielden. Op dag drie ben ik meegelift met een grote Syrische familie, de mooie jonge zoon aan het stuur, richting de grens. Bij hen ben ik een paar dagen gebleven, in de vrouwenvleugel: haren vlechten, heel veel eten en velen fotosessies met mijn eigen camera: ik met het nichtje, alle nichtjes, dát nichtje, één neef, zestien neven, ooms, tantes, buurvrouwen, onophoudelijk. En, geen politie te bekennen.
Zijn ze dood?
Nu kijk en lees ik het nieuws over Syrië misschien al anders omdat ik er geweest ben, maar ik denk iedere keer weer: zouden zij dood zijn, die hartelijke Syrische familie? En die vreemde snuiters van politieagenten? Syriërs werden dan wel om het minste geringste boos, niemand leek voorbereid op zo’n vreselijke oorlog. Laat staan als je een jihadstrijder uit Delft of Zoetermeer bent, dan heb je echt geen flauw idee wat je te wachten staat.
Poeders en zweetshirtjes
Ik liep het hostel binnen terwijl die gasten in de tuin op witte tuinstoelen zaten te schreeuwen. Ik vond ze griezelig en had de pech dat ik ook nog bij hen ingedeeld was op de gemeenschappelijke dorm. De kamer was een ongelooflijke rotzooi van sporttassen, bidons, bussen met poeders en zweetshirtjes. Er lag er eentje in zijn boxershort voor pampus in zijn bed. Een mooi lichaam, dat wel.
Intiem lesje zelfverdediging
’s Avonds werd het allemaal toch nog gezellig. De boksers waren Amerikanen, Marokkanen en Brazilianen en het waren zulke lieve mannen, beschermend, bezorgd, allemaal. Ik werd omgedoopt tot hun prinsessenmeisje, als een klein zusje, en kreeg in de dagen erna ongevraagd lessen zelfverdediging op het Braziliaanse strand. Ik kon mij hen in de ring niet voorstellen, hun lichamen wel natuurlijk, maar hun zachtaardige karakters absoluut niet. Ik snapte Estelle dus wel, de knappe Badr die van haar zonder twijfel zijn koningin heeft gemaakt. In stilte, want ik wilde geen Leon de Wintertje slaan.
Leernichten
Twee van de vechters uit het hostel in Rio, zochten mij vorig jaar op in Amsterdam, waar zij kwamen vechten. De één oud-wereldkampioen met als sponsor een bekende motorclub, de ander werkte als privé-beveiliger van een belangrijk figuur in het Oostblok. Ongelooflijk lieve mannen waren het nog steeds, echte gentlemen, moslims ook. Zij wilden stappen die avond en ik had via een vriendinnetje gratis kaartjes voor een club in Amsterdam geregeld. Zij in hun loeistrakke witte Armani shirts, bijpassende witte pantalon en Versace riemen eromheen. Bleek het een leernichtenfeestje te zijn. Ik had al zo’n gevoel toen we binnen liepen maar goed, het drong veel te laat tot mij door.
Géén billen of ballen
Daar stond ik dan met die twee enorme K1-vechters tussen de uitgedoste homo’s op hoge hakken. Die meteen allemaal met hun achterwerk tegen mijn gespierde vrienden wilden aanrijden. De heren vonden het allemaal prima, al wilden ze geen billen of ballen tegen zich aan voelen. We rolden pas heel vroeg in de ochtend het Westergasterrein weer af. Later kwam eruit dat een van hen te maken had met een zeer duistere organisatie en een andere naam gebruikte. Een boef dus, maar wel een heer die ik zonder twijfel naar mijn ouders zou meenemen.
Tongzoenende mannen
Tel Aviv’s s bijnaam is the city that never sleeps, en niet omdat iedereen wakker ligt van alle buren die hen uit de weg zouden willen ruimen. De stad slaapt nooit omdat er altijd wel ergens feestjes aan de gang zijn. En omdat je op ieder uur van de dag kunt ontbijten, dineren, zuipen, koffie drinken, neuken, exposities kunt bekijken.
Beiroet versus Tel Aviv
Ik beloof dat ik in een volgende column eens vertel over ‘de overkant’, Teheran en Beiroet in Libanon, en hoe het daar aan toe gaat, maar nu is Tel Aviv aan de beurt. Ik heb in ieder geval al reizende geleerd dat een oordeel vellen onmogelijk moeilijk is.
Geen bommen, niks
Mijn ervaring is dat ik op mijn gezonde verstand en intuïtie kan vertrouwen, dus reed ik op een dinsdagochtend voor een uitzonderlijk hoog bedrag, honderd dollar, met een taxi naar de grens van Turkije en Irak. De Iraakse douanebeambte in groen uniform vroeg verbaasd wat ik er in hemelsnaam te zoeken had. ‘Ik ben een toerist en wil graag door uw land reizen. Mag dat?’ Hij zuchtte theatraal en zei: ‘Wat jij wilt! Welkom!’ En hoppa, de stempel stond in mijn paspoort. Met die spectaculaire stempel van Iraaks-Koerdistan zou ik later in de Verenigde Staten en Israël nog problemen krijgen, maar dat wist ik toen nog niet.
Een park met verliefde stelletjes
Dus kwam ik een paar uur later aan in de noordelijke hoofdstad Erbil om te blijven eten. En te blijven slapen. En minstens drie dagen te blijven logeren. En mee naar oma te gaan. En mee uit eten te gaan met de zakenrelaties. Erbil bleek een doodnormale stad in het Midden-Oosten: veel mannen met snorren, babbelende hartelijke vrouwen, megarestaurants met Tl-verlichting, gezellige marktjes waar ik een geldbiljet met Saddam’s foto erop op de kop tikte, moderne moskeeën, een park met verliefde stelletjes, een Adidas-winkel, Perzische tapijtenwinkels en verder weinig spannends.
India was verschrikkelijk
Het werd precies niet wat ik ervan gehoopt had. Ik vond het verschrikkelijk in India. Het was er ranzig, arm, druk, maar het ergste waren de mannen. Ik ben in veel landen geweest waar vervelende mannen wonen. Maar samen met de Pakistanen staan de Indiase mannen voor mij op de gedeelde oneervolle eerste plaats. Het gestaar van de mannen was onverdraaglijk en ze grepen naar alle lichaamsdelen, als ze maar even de kans kregen. Iets wat de streng gelovige moslims in Pakistan in ieder geval niet durfden.
De taxi met aan zijn binnenspiegel een luchtverfrisser en een zilveren kruisje, hobbelt over de zanderige wegen van Route des Pêches, de met exotische palmbomen gevulde kust van de Afrikaanse republiek
Benin. Het zand is fijn en rossig, overal kleine barretjes die Coca Cola verkopen en hangmatten met slapende mensen. Brom- mers slippen met de achterband weg in het mulle zand. Slome honden liggen midden op de weg te dutten en zijn niet van plan voor wie dan ook uit de weg te gaan. Langs de koperkleurige onverharde wegen liggen slaperige dorpjes met pal aan zee hutjes van vissersfamilies. Vrouwen torsen enorme vrachten op hun hoofd, het lichaam balan- cerend als geoefende koorddanseressen. Het is zinderend warm. Het volledige verhaal deze maan [maart] in Zin Magazine.
Voor vertrek raadplegen we Google Maps. We starten hemelsbreed tweehon- derd meter van de Atlantische oceaan, bij de Santa Teresa-berg, langs de sloppenwijken, dwars door stadsoerwoud Tijuca. De zeer accurate wereldkaarten van Google laten Santa Teresa zien als een lappendeken van sloppenwijken, favelas, in het Braziliaans-Portugees. Ze hebben allemaal indrukwekkende na- men als Favela Julio Otoni, Favela Guara- rapes en Favela Cerro-Corá.
En langs deze sloppenwijken loopt de- ze bijzondere stadswandeltocht. Verontrustend? Nauwelijks. Door de economische groei van het land worden ook de favela’s steeds veiliger en leefbaarder. Het gehele verhaal stond zaterdag 2 februari in de krant Trouw.
+ Read more…Die grote boom daar links, zie je die, bijna op het zandstrand?” Twintig meter hoog, met takken als klauwen en een stam van anderhalve meter doorsnee. Die is niet te missen, op nog geen tien meter afstand van mijn vakantiehutje. Een oude Molukker, een buurman uit de kam- pong, vertelt: “Het is de boom van de gees- ten. Je ziet ze daar rondom de boom. Niet fluiten na zonsondergang, dat maakt ze onrustig!” Ik tuur en tuur maar zie de over- leden zielen niet. Wat niet wil zeggen dat ze niet bestaan, want wie ben ik om dat te bepalen? Het mystieke staat op de Moluk- ken nu eenmaal op gelijke voet met het aardse.
“Een boek kan zó meeslepend zijn, dat je zelf de sfeer ook wilt proeven van het land waar het verhaal zich afspeelt. Zin-journalist Iris Hannema reist dit keer naar Indonesië, de eilanden van de Molukkers.” Gepubliceerd in het februari nummer van tijdschrift ZIN.
+ Read more…De volgende middag ben ik in Ilhéus. Hier debuteerde Jorge Amado op zijn 19de met O país do carnaval, land van het carna- val. In de Jorge Amado-straat, een moderne avenue vol kledingwinkels, banken en ijssalons, staat de gele villa van de familie Amado. Overal zie ik plakkaten hangen voor de nieuwe soap van TV Santa Cruz: Gabriela, gebaseerd op Amado’s roman Gabriela, Cravo e Canela. Ook de meester zelf is aanwezig: hij zit rechts voor de kerk, als een standbeeld op een stoel op het terras.
“Een boek kan zó meeslepend zijn, dat je zelf de sfeer ook wilt proeven van het land waar het verhaal zich afspeelt. Zin-journalist Iris Hannema reist dit keer naar Brazilië, het land van Jorge Amado.” Gepubliceerd in het januari nummer van tijdschrift ZIN.
Het Brazilië van de meester (PDF)
+ Read more…Vanaf dit park, boven de stad verheven, zie ik volgens Milan Kundera ‘de mooiste stad ter wereld’. De afkoelende avondlucht eist een dun jasje, maar echt koud is het niet. Toch transpireer ik flink, want ik ben de heuvel op gelopen, 327 meter omhoog. Ik had ook het volgeladen treintje kunnen nemen, maar ik loop liever. Praag lijkt van bovenaf een stad bewoond door geesten, zo kalm, zo stil, alsof er beneden niets gebeurt en de volumeknop met stadsgeluiden is uitgedraaid. Heel in de verte vermoed ik op een pier in de brede rivier Vltava de rij verlichte, nep pinguïns te kunnen zien. De grote zeemeeuwen die zich op de koppen van de plastic pinguïns wagen, kan ik onmogelijk spotten, maar ik weet dat ze er zitten. En praktisch naast de pinguïns, een ander kunstwerk: metersgrote, stalen baby’s kruipend op handen en knieën, zonder gezicht.
Kundera & Kafka (PDF)
+ Read more…Jaren nadat ik Het verloren paradijs van James Hilton las, sta ik er nu zelf, met mijn natgeregende Nike-sneakers op de gladde kinder-kopjes van de binnenstad van Zhõngdiàn, China. Het rusteloze, schreeuwende ego van de westerling op zoek naar geluk. Engelsman en schrijver James Hilton had er in 1933 al een unieke oplossing voor gevonden: eeuwi- ge retraite in Shangri-La, het mythische klooster in het Tibetaanse hoogland. Geestelijk vader Hilton heeft nooit verklapt of Shangri-La uit zijn geest was geboren of gebaseerd op een bestaande plek op aarde maar hier in China zijn ze er uit: Zhõngdiàn is het verloren Shangri-La. Ik bevind mij op 3200 meter boven zeeniveau, in de bergen van de Chi- nese provincie Yunnan. Op de oude thee- route naar India, grenzend aan het tegen- woordige Tibet, Laos, Vietnam en Birma, aan de voet van het Himalaya-gebergte. Ik ben duidelijk geen bergtype, want ik heb de verschijnselen van hoogteziekte: misselijk, spierwit gezicht en futloos.
+ Read more…Ik ben op weg naar Kyoto, waar Murakami in 1949 werd geboren. De witte Shinkansen Superexpress, met een platte neus als een eendensnavel, is vanuit Tokio Station tot op de seconde op tijd vertrokken. Het uitzicht vliegt met 300 kilometer per uur voorbij: berglandschappen, bonte herfstkleuren, rijstvelden. De snelheid van de trein voelt als een vliegtuig dat vlak voor het opstijgen vaart maakt. Gepubliceerd als reisverhaal in tijdschrift Zin – september 2012.
Het Japan van Murakami (PDF)
+ Read more…Joods Brooklyn van Chaim Potok (PDF)
.
+ Read more…
Arriveren in een onbekend land geeft mij altijd een unheimisch gevoel. Alsof ik iets belangrijks ben vergeten in te pakken. Ondertussen weet ik dat het geen materiële vergeetachtigheid is, maar een mystieke jetlag. Mijn ziel reist nu eenmaal langzamer dan mijn lichaam.
Allende’s gestoorde inktvis (PDF)
Precies daarover, over de wereld van het ondoorgrondelijke van de ziel, gaat Het huis met de geesten. Een van de meest bekende boeken van de grote Chileense schrijfster Isabel Allende (1942). Haar boek over de compleet knotsgekke familie Trueba is geïnspireerd op haar eigen Chileense familie. En op haar vaderland, waar mijn vliegtuig inmiddels koers op zet. Ik hield al van Zuid-Amerika voordat ik er ooit was geweest. Puur vanwege de pen van twee op dit continent geboren schrijvers: Gabriel García Márquez en Isabel Allende. De koning en koningin van het literaire ‘magisch realisme’: de harde werkelijkheid verpakt in grenzeloos bizarre sprookjes.
De gezagvoerder van Pluna Airlines rondt zijn monoloog af. Hij hoopt dat zijn passagiers zich thuis hebben gevoeld en casa, op zijn vlucht PU 405 met bestemming Santiago de Chili. “Het is tweeëndertig graden Celsius en de luchtvervuiling is vandaag niet erger dan normaal,” meldt hij vrolijk. De enorme, moderne metropool onder mij komt steeds dichterbij en begint herkenbare vormen aan te nemen. De stad wordt omsingeld door de besneeuwde bergtoppen van het Andes- gebergte, die doen vermoeden dat de werke- lijke schoonheid van het lange, flinterdunne land verborgen ligt in de natuur. Niet in deze miljoenenstad. Volgens Isabel Allende zelf is “Santiago uitgewaaierd als een gestoorde inktvis en heeft de stad zijn tentakels in alle richtingen uitgestrekt”. Net zoals haar excentrieke familie, die haar eigen tentakels heeft verstrengeld met die van Chili en zich daardoor onsterfelijk heeft gemaakt. Isabel Allende zelf woont al jaren niet meer in Chili. In haar biografie Herinneringen aan mijn Chili schrijft ze: ‘Chili is het land van mijn nostalgie dat ik in mijn eenzame ogenblikken oproep, dat in zoveel van mijn verhalen als decor opduikt, en in mijn dromen verschijnt.’ Ondanks haar heimwee woont ze sinds 1987 samen met haar man, advocaat William Gordon, in het zonnige San Francisco. “Ik ben in Chili opgegroeid, mijn hart ligt in Chili, maar ik herken het amper nog en verdwaal in de straten.” Allendes ruime Amerikaanse villa is wel La Casa de los Espiritus gedoopt, de Spaanse titel van de debuutroman waarmee ze wereldberoemd is geworden.
Heiligen van steen
In stadspark Cerro Santa Lucía in
Santiago zit een oude dame in de
kleine kiosk bij het openbare
toilet. Het is gelegen aan de voet van een van de stadsheuvels. Er liggen mozaïektegels op de vloer, de buitenmuren zijn vaal saffraan gekleurd met stroken okergeel. De dame is bijna onzichtbaar achter haar veel te hoge toonbank met schoteltje muntjes. Achter haar hangt het portret van een jonge Charlie Chaplin en een crucifix. Buiten spuit de fontein water. Naast de toiletten staan palmbomen in een byzantijns decor. De trap oplopend, doemt een paleisachtig gebouw op met geen ander doel dan mooi te zijn. Een verliefd stel zit in de inhammen van een van de arcades. Om het stadspark met uitkijktoren bovenop te mogen betreden, moetik mijn naam, nationaliteit en paspoortnummer invullen in een groot opengeslagen boek vol lijnen die met de hand zijn getrokken. Chilenen zijn zeer gelovig, het merendeel is katholiek. Bovenop de heuvel staat dan ook een levens- groot standbeeld van de negentiende-eeuwse Chileense aartsbisschop Manuel Vicuña Larrain. Hij kijkt uit op een andere heilige van steen in de verte, groter van formaat en hoger gelegen op een andere stadsheuvel, San Cristobal. Je kunt haar met een kabelbaantreintje bezoeken: de Heilige Maagd Maria. Isabel Allende, van- zelfsprekend katholiek opgevoed, verafschuwt inmiddels elke vorm van religie: “Ik geloof niet in wat anderen mij vertellen. In mijn eigen ervaring openbaart zich de waarheid.”
Het begon als een brief
Isabel Allende lijkt in Europa beroemder dan in Chili, er is niet één standbeeld of plein met haar naam te vinden. Maar in de buik van de Biblioteca Nacional de Chilevind ik het Isabel Allende-archief: honderden zorgvuldig uitgeknipte en gearchiveerde kranten- knipsels, verhalen en interviews over en met de schrijfster. De betonkleurige nationale biblio- theek in Santiago Centro, op loopafstand van de stenen aartsbisschop, is imposant robuust. Daar leer ik haar kennen als journalist, tv-presentator, felle feminist met grote afkeer van het Zuid- Amerikaanse machismo, als politiek vluchtelinge met eeuwig heimwee en als nicht van oud-president Salvador Allende. Maar ook als Chileense moeder, die in 1992 haar volwassen dochter Paula in haar armen ziet sterven, indrukwekkend beschreven in haar boek Paula. Het legendarische ‘huis met de geesten’, in werkelijkheid het huis van haar opa in de wijk Providencia, bestaat niet meer. Tegenwoordig staat er een spuuglelijke discotheek. Isabel mag dan niet in God geloven, ze groeide naar eigen zeggen wel op met een grootvader die net God was: onfeilbaar, alomtegenwoordig en almachtig. “Op 8 januari 1981 begon ik met een brief aan mijn grootvader, die toen bijna honderd was en op sterven lag. Vanaf de eerste zin wist ik dat dit geen brief als alle andere was.” Het werd het begin van een van de aller- mooiste boeken die ik in mijn leven heb gelezen: Het huis met de geesten. Op diezelfde opa, Agustín, is de tirannieke, wellustige patrón Esteban Trueba, hoofd van de familie Trueba, geïnspireerd. Haar oma Isabel stond model voor diens vrouw Clara, die – ook op waarheid gebaseerd – paranormale ervaringen had en met geesten communiceerde. Bijna alle andere bizarre karakters in het boek zijn eveneens geïnspireerd op de Allendefamilie. Sommige namen blijken zelfs dezelfde.
Kafka was een Chileen
De onorthodoxe wijk barrio Lastarria ligt direct achter de hedendaagse kunstacademie. De terrassen van Amerikaans ogende koffie- en-cheesecakebars zitten vol hip volk met strakke spijkerbroeken, Nana Mouskouri- brillen, smartphones, laptops en enorme witte koptelefoons in de nek. Er wordt uitbundig veel op de wangen gezoend. Het Chileense Spaans wordt razend snel gesproken en is doordrenkt met verkleinwoordjes (geen café maar cafécito: ‘koffietje’). De stadse Chilenen lijken van geen kant op de typische Latijns-Amerikanen die ik ken. Ik heb nog geen swingende karakters kunnen ontwaren, eerder wat stoïcijnse annex serieuze noorderlingen. Iedereen houdt zich strikt met zijn eigen zaken bezig. Totaal niet het broeierige Zuid-Amerika waar ik zo van hou. ‘Kafka was een Chileen,’ schreef Isabel Allende treffend. De geschiedenis van de Pinochetdictatuur heeft onmiskenbaar littekens achtergelaten. De naam ‘Pinochet’ wordt alleen gefluisterd en liever angstvallig doodgezwegen. Niemand wil weten wie er voor of tegen was, want vandaag de dag lopen er nog steeds voorstanders rond van het bloedige militaire regime van de gene- raal dat maar liefst zeventien jaar duurde. Ook Isabel Allendes leven veranderde compleet met de komst van Pinochet. Haar oom de president, de linkse socialist Salvador Allende, werd op 11 september 1973 bij een coup afgezet en diezelf- de dag door een kogel gedood (zelfmoord, weten we nu). Isabel vluchtte met een handje aarde in haar tas naar Venezuela waar ze jaren later haar eerste boek, de bestseller Het huis met de geesten, schreef.
Pisco als grote liefde
Chilenen houden van alcohol. Het meest geliefd is de pisco, brandewijn van muskaatdruiven, gemixt met limoensap en eiwit. Een populair mixdrankje waarvan drie stuks genoeg is om met een tollend hoofd huiswaarts te gaan. Beter dan Isabel Allende zelf kan ik de nationale drank niet beschrijven: ‘Zoet en verraderlijk, die je vol vertrouwen drinkt maar bij het tweede glas al een dreun uitdeelt waarvan zelfs de kranigste kerel onderuit gaat.’ De Chileense regering neemt extreme maatregelen om dronken- mansgedrag aan banden te leggen. Zo mag er op het rockfestival Lolla Palooza, dat jaarlijks plaatsvindt in Santiago’s Parque O’Higgings, helemaal geen alcohol worden geschonken. De ‘bierstraat’ Patio Bellavista tussen Constitución en Pio Nono lijkt ’s middags na vijven één grote aaneengesloten openluchtbar, geen kruk meer vrij en alle tafeltjes vol bierflessen. Het is een gebruik om de lege flessen na de komst van een aantal nieuwe literflessen, gewoon op tafel te laten staan. Misschien als statussymbool: zó veel heeft onze tafel al gedronken. Of zou het vooral handig zijn voor de obers, die niets hoeven te noteren en even snel de flessen tellen bij het afrekenen?
Het huis op de hoek
De hippe wijk barrio Bellavista, noemt zichzelf ‘bohemien’. Rustige lommerrijke lanen, villa’s met torentjes als op kastelen, veel schaduw door hoge bloeiende bomen, weinig auto’s, prachtige graffiti op de muren, kunstgaleries, Italiaanse koffiebars, boetiekwinkels, gay bars en toeristentrekker La Chascona. Het huis van de Chileense trots, poëet Pablo Neruda, die Allende graag citeert in haar boeken. Helaas is er niets meer over van het ooit zo frivole interieur. Tijdens Pinochets coup in 1973 is het volledig gemolesteerd, omdat de dichter lid was van de Communistische partij. In het kleine amfitheater aan het eind van de straat wordt in het weekend poëzie voorgedra- gen. Het voelt hier dorps, de kalmte van ons-kent-ons maakt de atmosfeer zo anders dan de rest van de grote moderne stad, Santiago. Hier zou Allende rustig kunnen wonen en zou ‘het huis met de geesten’ best op de hoek gestaan kunnen hebben. ■
Gepubliceerd in tijdschrift ZIN uit de serie ‘Zin reist het boek achterna’ (juni 2012)
Buenos Aires, 1976. Kaddisj Poznan is een Argentijnse joodse hijo de puta, hoerenzoon, en daarmee de ultieme verschoppeling in het Argentinië van de jaren 70. Wanneer zijn zoon Pato verdwijnt, volgt een absurde, kafkaëske dwaaltocht van Kaddisj en zijn vrouw Lillian door de duistere krochten van het ministerie van Buitengewone Zaken, in een wanhopige poging hun zoon te redden. Naar aanleiding van Nathan Englander’s prachtige boek over de Argentijnse hoofdstad, dwaalde ik weken door Buenos Aires tussen bandeleon-spelers, dwaze moeders en brede avenidas. Dit is Zuid-Amerika, waar het hart het hoofd drijft en niet andersom.
Nathan Englander’s Buenos Aires (PDF)
+ Read more…
Alsof hij zo weer zou kunnen binnenlopen, in 1961. Zijn rumflessen met afbladderende etiketten nog halfvol, al zijn duizenden boeken stilletjes in de boekenkasten alsof ze wachten tot de meester thuiskomt. De banken en stoelen waarop hij gezeten heeft, zijn bureau, bed, badkamer, schoenen, opgezette dierenkoppen aan de muren. Alles ademt zijn geest, na al die jaren, bijna ongepast om te gluren in zijn privédomein. Hier sliep hij, rookte hij, dronk hij, vrijde hij, Ernest Hemingway, equivalent voor literatuur. Hier op Cuba woonde een groot schrijver, punto. Alles is nog precies zoals hij het achterliet, voordat hij zelfmoord pleegde in 1961 in de Verenigde Staten. Zoveel moet hij van Cuba hebben gehouden, om zichzelf niet hier van het leven te beroven, maar zijn dierbare eiland te verlaten. Ernest Hemingway verpandde zijn hart aan Cuba, droeg zijn nobelprijs voor de literatuur op aan de Cubanen. Twintig jaar lang woonde de grootmeester, vrouwenverslinder en alcoholliefhebber op het eiland. Tegenwoordig is het huis met enorme tuin van Hemingway net buiten Havana, in het dorp San Fransisco de Paula, een museum.
Het is vroeg in de ochtend in de koloniale hoofdstad, Havana en vanaf de balkons in de straat San Ignacio babbelen buren gemoedelijk met elkaar. Over de intriges in de telenovelas, de immens populaire televisie soaps geproduceerd in Argentinië, Brazilië en Colombia. Dagelijks worden er maar liefst vijf uitgezonden. Overal op de wereld zouden de koloniale en kleurige huizen in Habana Vieja, het historische stadshart van Havana, miljoenen waard zijn. Hier niet. De afgebladderde verf van de pastelkleurige buitenmuren verraadt vergane glorie. Ruïnes zijn het bijna, maar nog steeds zo statig. Zoals je bij een mooie, oudere vrouw nog steeds kan zien hoe knap ze vroeger moet zijn geweest. Het is de trieste schoonheid van Cuba. Jongens met gespierde kuiten en brede schouders trappen ferm door de straten op hun bici taxi, de Cubaanse fietsriksja. Allemaal hebben ze de glimmende glans van zweet op hun donkere huid, door de inspanning en de felle middagzon. Van links naar rechts slingerend om de diepe kuilen in het wegdek te omzeilen. En dan de auto’s, de auto’s, geen stad op aarde heeft zo’n fantastische collectie old timers. Ik hoop nooit gewend te raken aan de museumwaardige, oude Amerikaanse auto’s, die puffend en steunend langsrijden of pronkend geparkeerd staan in de straten. De geur van Havana, el Habana, is niet de zilte zeelucht of de zware rook van moddervette sigaren, maar die van uitlaatgassen. Het stoort mij niet, het past hier. Cuba is niet zomaar een tropisch eiland in de Cariben, dit is Cuba. En natuurlijk met alle toeristen, sommige met stadskaart en T-shirts van eeuwige superster Che Guevara erop, of lopend achter een gids aan, op zoek naar de juiste plaza, terwijl ze dwars door het pure stadsleven van Havana lopen.
Camilo begint een praatje als ik langs zijn huis loop. Hij blijkt vandaag jarig te zijn en biedt mij spontaan een cadeau aan. Of ik samen met hem de goden wil eren. ‘Si mamita, voor mijn verjaardag?’ Daar zit ik dan, in een keuken op mijn knieën voor een huisaltaar met potten en pannen omwikkeld met kleurige doeken. Met een sambabal in mijn hand schud ik op zijn aanwijzing richting de driehoekige pot links van ons. ‘Denk aan je moeder, je vader en dank hen’, predikt de Cubaanse man in zijn blote bast. Het is rond achten, de zon net onder, maar de avondlucht geeft nog geen verkoeling. Het huis is armoedig, kaal maar van extreme schoonheid en karakter. Het ruikt naar kokosolie en vers gebakken brood. Een foto van jezus, een extreem knappe versie van de Zoon, hangt eenzaam boven het fornuis. Ik schud de sambaballen nog acht keer, voor de overledenen die ik ken, voor álle doden, nog een keer mijn moeder, voor al mijn zonden. Al met al een vreemde ceremonie. Toch voelt het heel intiem, die grote man en ik biddend op onze knieën, allebei uit zo’n andere wereld. Dan is het tijd voor rum, ron, al is Camilo zo te ruiken al lang begonnen. In een plastic beker biedt hij mij het vloeibare Cubaanse goud aan. Puur, natuurlijk, want de beroemde mojito cocktail is alleen weggelegd voor de rijke, toeristen. Zijn zus is begonnen met het vegen van de mooie vloer en draait de volumeknop van de retroradio weer hoger. De vierkwartsmaat van salsa vult het huis. [Delen uit deze blog zijn gepubliceerd in tijdschrift ZIN, maart, 2012 - www.zin.nl]
“Song gently offered by Nicolás Farruggia under a Creative Commons License BY-NC-ND
More songs available at: www.NicoLatinidade.com“
Alleen als we er afstand van durven nemen, zien we het geheel. Pas dan weten we wat ons te doen staat, hier. [Uit: New York Times, Pico Iyer, A Clamor for an Unplugged Life]
We wachten op de lift naar beneden. De gang is al een stuk warmer, ook al loeit de airco. De hitte piept binnen via onzichtbare kieren en door de kit van de dubbele ramen. Hij kijkt nog steeds zo anders dan alle mannen die ik ken, kwetsbaar wild. Dat zie ik in hem, maar dat zegt meer over mij, dat besef ik ter degen. Mijn ogen waren vannacht in de Breakfast Club na uren nog steeds niet gewend aan de vale Chesterfield schemering, maar Guy floreert ook bij daglicht, zie ik nu. Ik heb een bittere smaak in mijn mond, die van een kapotgebeten aspirientje. De hotellift stopt op zaterdag, shabat, bij elke verdieping zodat orthodoxen niet op het liftknopje hoeven drukken, geen elektra aanraken, maar wel met de lift mee kunnen. Ik vraag mij hardop af of het niet religieuzer is om lekker met de trap te gaan. Guy kijkt oprecht gekwetst. ‘Of ik Joods ben?’ vraagt hij. Ik antwoord niet, zeg dat het een racistische vraag is. Hij vindt het prima.
Zijn accent is stroperig, alsof het zijn stembanden moeite kost om Engels te spreken. Hij spreekt niet met de toon van overleg. Ik ben hier voor mijn werk, verhalen schrijven, maar waar is mijn fotograaf gebleven? Mijn telefoon ben ik kwijt geraakt gisteravond. Daarin had ik ook het hotelkamernummer van de Nederlandse fotograaf opgeslagen. Eigenlijk een godverdomde zegening, want ik heb geen zin om met z`n drieën te ontbijten. Vanavond zullen we Italiaans eten bij restaurant Bellini, met een pr-man van het Ministerie van Toerisme, die meer zal opscheppen over zijn staat van dienst dan op zijn bord terecht zal komen.
Nauwe straatjes slingeren langs oude, kleine kleurige volkshuisjes in groen, zachtroze, geel en babyblauw. In de langgerekte hoofdstraat Shabazi zitten kleine boetiekjes met eigen labels, koffiebarretjes, een chocolade-café en een Marokkaanse keramiekwinkel. Guy heeft zijn hoed weer op, een bolhoed zoals Boliviaanse vrouwen ook op hun hoofd balanceren. Wij gaan zitten aan het enige lege tafeltje op het terras van café Susana. Niemand vermijdt oogcontact, geen stiekem loer-gedoe. Er wordt gekeken, geoordeeld met hormonen. Een massale orgie zonder fysiek lichaam. Ik moet denken aan schaamharen als voelsprieten, maar fokking hell, waarom? Wie verzint er nou zo iets?
Aantrekkelijke jonge soldaten met mitrailleur, slenterende pas, lopen langs het terras, alsof ze nergens aan hopen te komen. Niemand kijkt naar ze, gewenning maakt blind, zelfs in staat van oorlog. Afgezakte rugzak, opgetrokken veters in legerkisten, broek erin, wapens laks op hun rug. Ik vind het opwindend, maar het maakt mij tegelijkertijd moederlijk weemoedig. Make love, it`s war, zo moet dat er uitzien, zoals hier op dit terras. Welkom in mijn bubbel, een wereld die niet echt bestaat omdat deze er gisteren immers ook niet was.
Wordt vervolgd.
+ Read more…
Nooit hoor ik over een sportman die zijn reuk kwijtraakt in een tragisch ongeluk. Dat heeft een goede reden: de lessen des levens openen onze ogen pas als ze vlijmscherp de zenuw raken. Daarom moet de sportman zijn benen verliezen, de filosoof zijn geest, de kunstenaar zijn ogen, de muzikant zijn oren en de chef-kok zijn tong. Mijn les? Ik zou mijn vrijheid verliezen. [Uit: Fraction of the whole, Steven Tolz]
Witte bloemen in een glazen vaas. Geen dure vaas, een gewone. Een kopje koffie van gisteravond staat op een schoteltje, het lepeltje afgedankt op het tafeltje. De krant ligt naast de vaas. Ik zie alleen de pagina die kopt: Economy. Een foto van berenoren eronder, het onderschrift kan ik niet lezen. Ik vraag mij even af wat de oren van een beer in een economiekatern doen. Even maar, een fractie, want ik buig mij niet naar de tafel om de krant te pakken. Een zwarte bolhoed ligt naast het bed op de grond. En een uitgetrapte spijkerbroek alsof de eigenaar plots is verdwenen. De gordijnen zijn open, vannacht vergeten dicht te trekken. Zijn de bloemen nep of echt? Ik zou mijn nagels met kracht in een wit bloemblaadje willen zetten maar ik beweeg niet. De stroperige lucht van moeten neemt gekke vormen aan en ik verzet me tegen elke vorm van innerlijke bezetting. Ik wil dat het windstil is. Buiten moet het ondertussen alweer bloedheet zijn, de damp slaat van de wit vale stad af, aan de andere kant van het raam. Vanaf deze hoogte zie ik dat de stad overwegend licht gekleurde gebouwen heeft. Niet wit als sneeuw, maar verschoten, zoals oude gebouwen eruit zien die in een ver verleden smetteloos wit werden geverfd. Weeïg moet de verhitte stad zich voelen, de ochtend na de nacht. Het is een vreemde gewaarwording maar de nacht brengt de stad niet tot kalmte. Het is hier moraal-vrij, of in ieder geval, ik ben hier zonder enig moraal. Er wordt ook vandaag niet gesproken over het weer, dat doen alleen mensen die regen gewend zijn. Zijn ene oorbel, zwarte slierten haar, hand onder zijn hoofd, geknoopt touwtje om zijn pols. Een donkere baardzweem drukt onder zijn huid kan nooit echt gladgeschoren worden, als onuitwisbare mannelijkheid. Natuurlijk, zijn hoed en zijn broek. Hij lijkt op een Arabier, een slapende. Terwijl hij gisternacht meer op een tangodanser leek, Spaans donker met ogen net treurig genoeg om Argentijn te kunnen zijn. Hij verraadt mijn smaak voor de tijdelijke liefde. Guy doet mij aan niemand denken. Hij is de eerste. Na hem zullen mannen komen die ik op hem vind lijken, zijn gedrag, blik, toon, alles. Maar voor nu is hij de eerste.
Wordt vervolgd.
+ Read more…
Ik vul dit maar even voor de componist in, maar ik neem zo aan dat het verschrikkelijk moet zijn om door een stel anonieme rukkers achter een laptopje, dood gewenst te worden. Ik vond het koningslied ook heel erg vreselijk maar ik dacht er niet aan Ewbank te Twitteren met wens tot een vreselijk lijden.